nav_map_navigation_transparent Omgang met elkaar Overheid en samenleving Denken en kennis delen Mensen in wijken en buurten Europa Aarde en groei Beschavingsklik jij - wij - ik - hij - zij

overheid en samenleving - INRICHTING

Terug naar > Home > Overheid en samenleving > Overzicht > Inrichting


11.09.21 inrichtingWe verkeren in een tijdperk van grote veranderingen (transformaties). Dat vereist een visie op het inrichten van de kennissamenleving.

Hoe gaan we om “met elkaar en met de invloed van de sociale media, de Europeanisering, de globalisering. Welke inzichten hanteren we over de positie van mensen (is iedereen voor zichzelf verantwoordelijk of hebben we oog voor afhankelijkheidsrelaties en staan we open voor sociale innovatie). Welke inzichten hebben we als het gaat over de positie van de overheid in de kennisdemocratie van de toekomst? Zijn er consistente richtinggevende gedachten over de cruciale vraagstukken voor de toekomst (demografische schok van de vergrijzing, verschuiving van de economische macht naar het oosten, duurzaamheidvraagstukken, energietekorten, water- en klimaatmanagement en de financiële crisis). Thomas Friedman roept de vraag op of “de politici uit de babyboom generatie” wel opgewassen zijn tegen problemen van deze omvang. Hij stelt dat de enige oplossing is, de schouders eronder te zetten. Regerende partijen zullen samen met de oppositie de handen in een moeten slaan, de pijn moeten verdelen en de nodige maatregelen nemen.

Dit vraagt om een kritische bezinning op de huidige architectuur van de overheid (die dateert uit 1848). Daarbij moet niet de kwantiteit maar de kwaliteit leidend zijn. Sluit ons overheidssysteem wel aan bij de nieuwe kennisdemocratie? Zijn in ons huidige stelsel de competitie en de concurrentie niet veel beter ingepast dan samenwerken, het bieden van consistentie, het respecteren van processen en samen investeren en verantwoordelijkheid dragen?

Het veranderen van deze competentie gerichte werkwijze in daadwerkelijke samenwerking vraagt moed en stevige besluiten. Dat is hard nodig want er zijn in 160 jaar tijd wel wat weeffouten in ons overheidsbestel geslopen. En we kunnen leren van andere Europese landen. Burgers verwachten deze denkinspanningen en aanpassingen van een eigentijdse goed functionerende overheid. Machiavelli waarschuwde al voor de moeizame wijze waarop verandering tot stand komt. In 1513 schreef hij; ” Niets is qua voorbereiding moeilijker en qua uitwerking gevaarlijker dan zich opwerpen als iemand die vernieuwing wil doorvoeren. Want hij die dat doet heeft hen die van de oude toestand profiteren tot vijanden, terwijl hij slechts lauwe verdedigers vindt in hen die van de nieuwe toestand zouden kunnen profiteren: een lauwheid die gedeeltelijk voortkomt uit vrees voor de tegenstanders, die immers de wet aan hun kant hebben, en gedeeltelijk uit het wantrouwen van de mensen, die in feite pas geloven in vernieuwing als zij deze in werkelijkheid hebben ervaren”.

In onze complexe verzorgingsstaat lijken door opeenvolgende besluiten, functionele en menselijke verantwoordelijkheden steeds verder weggeorganiseerd te worden. Nu er een financiële noodzaak is om te snoeien in de overheidsbudgetten, worden ook de collectieve voorzieningen daadkrachtig gesaneerd. Nadenken over de impact op het menselijke gedrag en de basiswaarden op langere termijn, op basis van sociaalwetenschappelijke inzichten, schiet er bij in. Bezuinigingsdrift en geld staan centraal terwijl waarde creatie voor een leefbare samenleving buiten beeld is. Toch worden in de samenleving dapper doelgerichte gelegenheid coalities gesmeed om de basiswaarden voor de toekomst te behouden. Organisaties en gemeenten trekken steeds meer verandermacht naar zich toe. Normale menselijke onderlinge betrokkenheid die er in de samenleving gewoon wel is, net als kennis en ervaring laten in projecten en experimenten zien hoe het wel kan. Gemeenten en woningcorporaties zijn actief op dit gebied. In Eindhoven is er bijvoorbeeld het project 'Maatschappelijk Ondernemen 040'. Deze “best practices” zijn stuk voor stuk bouwstenen voor een toekomst die aan iedereen perspectief biedt. Immers: Op lange termijn overleven alleen gelukkige samenlevingen (Oostenrijker Ernst Gehmacher in “Geluk”, The world book of happiness.)

Behoefte aan meer informatie? Bekijk onze naslagwerken!